Hoe EDI-berichten worden genoemd
Elk EDIFACT-bericht heeft een korte naam in hoofdletters, zoals ORDERS of DESADV. De naam staat in het kopsegment UNH van elk bericht, samen met de directory waarop het is gebaseerd (bijvoorbeeld D.96A of D.01B). Hoe een bericht er in detail uitziet, legt de pagina EDIFACT uitgelegd uit.
De UNECE beschrijft de meeste van deze berichten als onafhankelijk van branche en soort zaken. Brancheorganisaties leggen vervolgens vast welke delen ze gebruiken: GS1 met EANCOM voor handel en consumentengoederen, de Duitse VDA met eigen aanbevelingen voor de auto-industrie. De naam blijft gelijk, de inhoud kan toch verschillen.
ORDERS, DESADV, INVOIC en andere berichten op een rij
| Bericht | Nederlands | Doel | Richting | Typische branche |
|---|---|---|---|---|
| ORDERS | orderbericht (inkooporder) | bestelt goederen of diensten tegen afgesproken voorwaarden | klant aan leverancier | branche-overstijgend, in de handel via EANCOM |
| ORDCHG | orderwijziging | wijzigingsverzoek voor een order, tot en met annulering | klant aan leverancier | branche-overstijgend |
| ORDRSP | orderbevestiging | antwoordt op een order of een orderwijziging | leverancier aan klant | branche-overstijgend, in de handel via EANCOM |
| DESADV | verzendbericht (pakbonbericht) | kondigt verzonden of verzendklare goederen aan | leverancier aan klant | handel (EANCOM), auto-industrie (VDA 4987) |
| RECADV | goederenontvangstbericht | meldt de werkelijke ontvangst van goederen en afwijkingen | klant aan leverancier | handel (EANCOM) |
| INVOIC | factuurbericht | vraagt om betaling; dient ook als creditnota en debetnota | leverancier aan klant | handel (EANCOM), auto-industrie (VDA 4938) |
| DELFOR | leverschema (afroep) | geeft behoeften en leverdata op korte tot lange termijn door | klant aan leverancier | auto-industrie (VDA 4984) |
| DELJIT | JIT-afroep | precieze leverdata en volgordes voor just-in-time | klant aan leverancier | auto-industrie (VDA 4985, 4986) |
| PRICAT | artikelbericht, prijslijst | prijzen en artikelstamgegevens | meestal leverancier aan klant | handel (EANCOM) |
| APERAK | applicatiebevestiging | bevestigt ontvangst in de applicatie of meldt fouten | ontvanger aan afzender | branche-overstijgend |
| CONTRL | syntaxisbevestiging | meldt of een verzending syntactisch correct was | ontvanger aan afzender | branche-overstijgend |
De kolom “Typische branche” noemt waar het bericht in de geciteerde aanbevelingen van GS1 Germany en VDA uitdrukkelijk voorkomt. Dat betekent niet dat het elders niet wordt gebruikt.
De berichten in detail
ORDERS is volgens de UNECE “een bericht dat de details van bestelde goederen of diensten” vastlegt tegen afgesproken voorwaarden tussen koper en verkoper. Er kunnen een of veel orderregels in staan. Ook meerdere leverdata in één order zijn mogelijk.
ORDCHG stuurt de koper als hij een order wil wijzigen. Volgens de UNECE kan hij daarmee regels wijzigen of ook annuleren. Of uw partner ORDCHG gebruikt, regelt zijn handleiding.
ORDRSP is het antwoord van de leverancier op ORDERS of ORDCHG. Het bevestigt de order, wijst regels af of stelt andere aantallen en data voor.
DESADV beschrijft goederen die zijn verzonden of verzendklaar zijn. Afhankelijk van de handleiding horen daar aantallen, colli en pakbonnummers bij. De klant kan daarmee de goederenontvangst voorbereiden voordat de goederen er zijn. Volgens de UNECE dient hetzelfde bericht ook voor retourzendingen.
RECADV meldt de fysieke ontvangst van goederen. Het bericht kan bevestigen dat alles overeenkomt met het verzendbericht, of afwijkingen in producten, aantallen en colli melden.
INVOIC is het betalingsverzoek voor geleverde goederen of diensten. Met de juiste aanduiding dient het volgens de UNECE ook als creditnota of debetnota.
DELFOR gaat van de partner die materiaal verbruikt naar de partner die moet leveren. Het bericht bevat leverbehoeften op korte termijn en planning op middellange tot lange termijn. Het steunt op een bestaand raamcontract of leverplan.
DELJIT vult volgens de UNECE het leverschema DELFOR aan met precieze leverreeksen en just-in-time-tijdstippen. In de auto-industrie stuurt het bijvoorbeeld leveringen in de volgorde van de productie.
PRICAT geeft prijzen en catalogusgegevens door. Het kan ook van de koper komen, bijvoorbeeld als aanvaarding of afwijzing van een prijslijst.
APERAK en CONTRL zijn bevestigingen. CONTRL bevestigt de syntaxis en is geregeld in ISO 9735 deel 4. APERAK meldt volgens de UNECE dat een bericht in de applicatie van de ontvanger is aangekomen of wegens fouten is afgewezen. In de praktijk telt het verschil. Een bestand kan syntactisch foutloos zijn en toch worden afgewezen, bijvoorbeeld omdat een artikelnummer onbekend is.
Verloop van order tot factuur
In de handel en in veel industrietakken verloopt een order in zes stappen, al eist niet elke partner elke stap:
- Uw klant stuurt een ORDERS.
- U bevestigt met een ORDRSP of meldt afwijkingen.
- Verandert er iets, dan komt er een ORDCHG, die u opnieuw met ORDRSP beantwoordt.
- Bij verzending gaat een DESADV naar de klant, voordat de goederen aankomen.
- Als dat is afgesproken, meldt hij de geboekte ontvangst met RECADV.
- Tot slot stuurt u de INVOIC, en de klant stemt die af op order en ontvangst.
In de auto-industrie begint het verloop meestal niet met een losse order, maar met regelmatige leverschema's (DELFOR), waarin de klant zijn behoeften doorgeeft, zo nodig aangevuld met JIT-afroepen (DELJIT). U levert en stuurt het verzendbericht (DESADV), daarna volgen factuur of creditnota (INVOIC). Welke VDA-aanbevelingen daarachter zitten, beschrijft VDA en Global-standaarden.
Welke berichten uw klant eist
Welke berichten u nodig hebt, schrijft uw partner voor in de EDI-handleiding. Drie voorbeelden van hoe zulke eisen eruit kunnen zien:
- Handel: ORDERS inkomend, DESADV en INVOIC uitgaand, eventueel ORDRSP.
- Toeleverancier auto-industrie: DELFOR inkomend, DESADV uitgaand, plus INVOIC of de creditnotaprocedure (self-billing) van de klant.
- Industrie met raamcontracten: ORDERS of DELFOR inkomend, ORDRSP en DESADV uitgaand.
Let op de richting. Inkomende berichten verwerkt u; uitgaande berichten moet u daarentegen uit uw ERP aanmaken, met alle verplichte velden die de partner eist, in de structuur die zijn handleiding voorschrijft. Dat is meestal het grootste deel van het werk, omdat gegevens zoals colli of batches in het ERP aanwezig moeten zijn. Tips voor het lezen van een handleiding geeft de checklist voor de EDI-handleiding; de basis legt Wat is EDI? uit.
EDI-berichten in edi-service.eu
edi-service.eu verwerkt inkomende berichten zoals orders, orderwijzigingen en leverschema's in EDIFACT, EANCOM en VDA. In de omgekeerde richting maakt het verzendbericht, factuur en orderbevestiging aan de partner. Vragen over de omvang beantwoorden de veelgestelde vragen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen DESADV en pakbon?
De DESADV is de elektronische aankondiging van de levering, de pakbon gaat met de goederen mee. Inhoudelijk overlappen ze sterk, maar de DESADV komt eerder bij de klant aan. Die kan daarmee de ontvangst plannen en etiketten controleren.
Moet ik op elke ORDERS met ORDRSP antwoorden?
Alleen als uw partner dat in zijn handleiding eist. Sommige klanten verwachten een orderbevestiging binnen een vaste termijn, andere helemaal niet. Staat er niets over in de handleiding, vraag het dan vóór de start na.
Is een EDIFACT-INVOIC een e-factuur?
Een INVOIC is een gestructureerde elektronische factuur. Of die in uw geval voldoet aan de wettelijke eisen voor een e-factuur, hangt af van afspraken en inhoud. Meer daarover staat onder EDI, WebEDI en e-factuur.
Wat is het verschil tussen DELFOR en DELJIT?
DELFOR geeft behoeften door voor de komende dagen, weken en maanden, DELJIT precieze tijdstippen en volgordes voor levering in het ritme van de productie. DELJIT vult DELFOR aan, maar vervangt het niet.
Wat betekent een APERAK-foutmelding?
Uw partner heeft uw bericht ontvangen, maar kon het in zijn systeem niet verwerken. De APERAK kan de reden noemen, bijvoorbeeld een onbekend artikelnummer. Dan geldt: gegevens corrigeren, bericht opnieuw versturen.
Wilt u weten of uw berichten bij edi-service.eu passen, dan kunt u een aanvraag indienen.
Bronnen
- UNECE: “UN/EDIFACT Message ORDERS, Release 01B”, gearchiveerde versie van 23-04-2024, https://web.archive.org/web/20240423085844/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/orders_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message ORDCHG, Release 01B”, gearchiveerde versie van 19-04-2024, https://web.archive.org/web/20240419225019/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/ordchg_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message ORDRSP, Release 01B”, gearchiveerde versie van 25-06-2024, https://web.archive.org/web/20240625192830/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/ordrsp_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message DESADV, Release 01B”, gearchiveerde versie van 14-06-2026, https://web.archive.org/web/20260614104200/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/desadv_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message RECADV, Release 01B”, gearchiveerde versie van 17-06-2026, https://web.archive.org/web/20260617062040/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/recadv_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message INVOIC, Release 01B”, gearchiveerde versie van 15-04-2024, https://web.archive.org/web/20240415153839/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/invoic_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message DELFOR, Release 01B”, gearchiveerde versie van 14-04-2024, https://web.archive.org/web/20240414175353/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/delfor_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message DELJIT, Release 01B”, gearchiveerde versie van 17-06-2026, https://web.archive.org/web/20260617071751/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/deljit_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message PRICAT, Release 01B”, gearchiveerde versie van 18-05-2024, https://web.archive.org/web/20240518221358/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/pricat_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- UNECE: “UN/EDIFACT Message APERAK, Release 01B”, gearchiveerde versie van 16-06-2026, https://web.archive.org/web/20260616122204/https://service.unece.org/trade/untdid/d01b/trmd/aperak_c.htm (geraadpleegd 16-10-2026)
- ISO: “ISO 9735-4:2002, Part 4: Syntax and service report message for batch EDI (message type CONTRL)”, gearchiveerde versie van 21-08-2026, https://web.archive.org/web/20260821103226/https://www.iso.org/standard/35035.html (geraadpleegd 16-10-2026)
- GS1 Germany: “EANCOM®: EDI-Standard Nr. 1”, https://www.gs1-germany.de/standards/datenaustausch/eancom/ (geraadpleegd 16-10-2026)
- GS1 Nederland: “EDI handleidingen mode” (Nederlandse berichtnamen), https://www.gs1.nl/kennisbank/gs1-edi/gs1-edi-handleidingen/edi-handleidingen-mode/ (geraadpleegd 16-10-2026)
- VDA: “Liste der Empfehlungen zum Datenaustausch in der Lieferkette und zu warenbegleitenden Papieren”, stand augustus 2024, https://vda.de/dam/jcr:0f97444c-dc98-4216-8b5d-51ff7a3e9258/ListeDer%20EmpfehlungenEDIundWarenbegleitendePapiere-2024-08.pdf (geraadpleegd 16-10-2026)