PL

Start / Baza wiedzy / Słownik EDI

Słownik EDI: pojęcia od A do Z

Ten słownik EDI wyjaśnia 50 pojęć, które stale pojawiają się w specyfikacjach EDI, ofertach i rozmowach z klientami. Tam, gdzie temat wymaga więcej miejsca, link prowadzi do odpowiedniej strony bazy wiedzy. Kto dopiero zaczyna, niech najpierw przeczyta Co to jest EDI?. Co z tego obejmuje edi-service.eu, wyjaśniają najczęstsze pytania; w sprawie konkretnego przypadku można wysłać zapytanie.

Stan na 18 października 2026 · fokus it solutions, Jens Musleh

A do D

ANSI X12

ANSI X12 to amerykańska rodzina norm EDI, rozwijana przez organizację X12 akredytowaną przez American National Standards Institute (ANSI). Cel jest taki sam jak w EDIFACT. Komunikaty i składnia są jednak inne.

APERAK

APERAK to komunikat EDIFACT, którym odbiorca potwierdza, że jego aplikacja otrzymała komunikat, i zgłasza błędy przetwarzania. Sprawdza więc treść, na przykład nieznany numer artykułu, a nie składnię.

AS2

AS2 (Applicability Statement 2) to kanał transmisji, który wysyła dane handlowe przez HTTP oraz podpisuje i szyfruje je za pomocą S/MIME. Określa go RFC 4130 z 2005 roku. Więcej na stronie AS2 w praktyce.

AS4

AS4 to standard OASIS z 2013 roku, regulujący wymianę dokumentów handlowych przez usługi sieciowe. Technicznie jest profilem ebMS 3.0 i według własnego opisu przejmuje proste zasady AS2.

CONTRL

Komunikatem CONTRL odbiorca potwierdza transmisję EDIFACT na poziomie składni lub odrzuca ją z podaniem błędu. Czy ma to zrobić, określa nadawca w segmencie UNB.

DELFOR

DELFOR to komunikat EDIFACT dla harmonogramów dostaw: kupujący przekazuje dostawcy krótkoterminowe terminy dostaw oraz średnio- i długoterminowe prognozy zapotrzebowania. W motoryzacji zastępuje harmonogram dostaw według VDA 4905.

DELJIT

DELJIT oznacza harmonogramy just-in-time w EDIFACT, czyli krótkoterminowe, dokładnie taktowane żądania dostaw. Jak stosuje je przemysł motoryzacyjny, opisuje VDA w rekomendacji 4985.

DESADV

DESADV to awizo wysyłki: komunikat ze szczegółami dostawy wysłanej lub gotowej do wysyłki, czyli opakowaniami, artykułami i ilościami. Więcej na stronie Rodzaje komunikatów EDI.

E do H

EANCOM

EANCOM to podzbiór (subset) EDIFACT utrzymywany przez GS1 dla handlu i dóbr konsumpcyjnych. Aktualna wersja EANCOM 2002 opiera się na katalogu EDIFACT D.01B, poprzednia wersja z 1997 roku na D.96A.

EDI

EDI (Electronic Data Interchange, elektroniczna wymiana danych) to elektroniczna wymiana ustrukturyzowanych danych handlowych według uzgodnionych standardów komunikatów. Zamówienia, awiza wysyłki i faktury przechodzą przy tym bezpośrednio z systemu do systemu, zamiast jako PDF lub papier. Na początek: Co to jest EDI?.

EDIFACT

EDIFACT to standard Organizacji Narodów Zjednoczonych dla EDI ponad granicami branż i krajów. Określa składnię i publikuje katalogi z komunikatami takimi jak ORDERS czy INVOIC, na przykład D.96A lub D.01B. Budowa i przykłady: EDIFACT w praktyce.

EERP

EERP (End to End Response) to potwierdzenie odbioru w OFTP2: informuje nadawcę, że plik dotarł do celu. Potem nadawca może usunąć swoje kopie.

EN 16931

EN 16931 to europejska norma dla faktur elektronicznych, opracowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) na zlecenie Komisji Europejskiej. Według niemieckiego Ministerstwa Finansów faktura zgodna z tą normą jest e-fakturą w rozumieniu niemieckiej ustawy o VAT.

ERP

System ERP (Enterprise Resource Planning) to oprogramowanie firmowe do zleceń, magazynu, zakupów i księgowości. Na ERP zaczyna się i kończy każda integracja EDI, zob. Integracja EDI z ERP.

GLN

GLN (Global Location Number, globalny numer lokalizacyjny, dawniej ILN) to 13-cyfrowy numer GS1, który jednoznacznie oznacza firmy, lokalizacje lub działy. W komunikatach EANCOM identyfikuje kupującego, dostawcę i miejsce dostawy. Więcej na stronie GLN i inne identyfikatory.

Global DELFOR i Global DESADV

Global DELFOR (VDA 4984) i Global DESADV (VDA 4987) to oparte na EDIFACT rekomendacje VDA dla harmonogramów dostaw i awiz wysyłki. Zastępują starsze formaty o stałej długości rekordu VDA 4905 i VDA 4913. Szczegóły: VDA i standardy Global.

GTIN

GTIN (Global Trade Item Number, globalny numer jednostki handlowej, dawniej EAN) to numer artykułu GS1 dla towarów i usług, które są zamawiane, wyceniane lub fakturowane.

Harmonogram dostaw

Harmonogram dostaw (w motoryzacji także wywołanie dostaw, niem. Lieferabruf) to wiążąca ilość z terminami, którą producent wywołuje u dostawcy w ramach umowy ramowej, często uzupełniona o prognozę. Elektronicznie przekazuje się go przez VDA 4905 lub DELFOR.

I do O

Identyfikator i kwalifikator

Identyfikator oznacza nadawcę lub odbiorcę, a kwalifikator mówi, z jakiego systemu pochodzi identyfikator. W segmencie UNB stoi na przykład 9520000000011:14: numer GLN (fikcyjny), a za nim kwalifikator 14 dla GS1.

IDoc

IDoc (Intermediate Document) to format wymiany SAP: kontener z rekordem nagłówka, segmentami danych i rekordami statusu. SAP opisuje IDoc jako standardowy interfejs wymiany danych z systemami zewnętrznymi, dlatego komunikaty EDI dla SAP tłumaczy się często na IDoc.

Interchange

Interchange to transmisja w formacie EDIFACT, która zaczyna się od UNB, kończy na UNZ i zawiera pomiędzy nimi jeden lub kilka komunikatów, tak jak koperta zawiera kilka pism do tego samego adresata.

INVOIC

INVOIC to faktura EDIFACT. Z odpowiednim oznaczeniem ten sam komunikat służy także jako faktura korygująca lub nota obciążeniowa.

Mapowanie

Mapowanie to reguła tłumaczenia między dwoma formatami, na przykład z EDIFACT ORDERS na interfejs zleceń Państwa ERP. Dla każdej kombinacji partnera, rodzaju komunikatu i kierunku istnieje osobne mapowanie. Gdy partner zmienia format, mapowanie musi za tym nadążyć. W przeciwnym razie przetwarzanie się zatrzymuje.

MDN

MDN (Message Disposition Notification) to potwierdzenie odbioru w AS2. Jeśli jest podpisane, dowodzi, że dokładnie ten komunikat dotarł do partnera bez zmian.

Numer DUNS

Numer DUNS to dziewięciocyfrowy identyfikator firm nadawany przez Dun & Bradstreet. Niektórzy partnerzy używają go jako identyfikatora firmy.

Odette

Odette International to organizacja przemysłu motoryzacyjnego, która dostarcza standardy, narzędzia i usługi dla łańcucha dostaw. Utrzymuje między innymi OFTP2 i Odette ID.

Odette ID

Odette ID to globalnie unikalny identyfikator nadawany przez Odette, uznany według ISO/IEC 6523 i ISO/IEC 15459. OFTP Code oparty na nim oznacza serwer OFTP2 i służy zawsze jako Start Session ID (SSID), często także jako Start File ID (SFID).

OFTP2

OFTP2 to protokół transmisji przemysłu motoryzacyjnego, opisany w RFC 5024 z 2007 roku. Przesyła pliki przez internet z TLS, szyfrowaniem plików, podpisami i potwierdzeniem end-to-end; połączenia szyfrowane używają portu 6619. Więcej na stronie OFTP2 w praktyce.

Operator EDI

Operator EDI (w Niemczech często Clearing-Center) to usługodawca EDI, który tłumaczy i przekazuje komunikaty między Państwem a partnerami. Rozlicza się zwykle za partnera i rodzaj komunikatu, często z jednorazową opłatą za uruchomienie każdego nowego połączenia. Ceny w porównaniu na stronie Ile kosztuje EDI?.

ORDERS

ORDERS to zamówienie EDIFACT: opisuje towary lub usługi zamawiane na uzgodnionych warunkach.

ORDRSP

Na ORDERS dostawca odpowiada komunikatem ORDRSP, czyli potwierdzeniem zamówienia. Może w ten sposób przyjąć zlecenie, odrzucić je lub zaproponować zmiany, na przykład ilości lub terminu.

P do S

Peppol

Peppol to sieć z jednolitymi regułami i formatami dokumentów dla faktur i zamówień elektronicznych. Uczestnicy wysyłają i odbierają dokumenty przez dopuszczonego dostawcę usług Peppol; Peppol nie jest własnym portalem. Różnica wobec EDI: EDI, Web-EDI i e-faktura.

Podzbiór (subset)

Podzbiór to wycinek normy ustalony przez branżę lub organizację, aby jej członkowie używali tylko tych segmentów i kodów, których naprawdę potrzebują, tak jak EANCOM jako podzbiór EDIFACT dla handlu.

PRICAT

Komunikatem PRICAT, czyli katalogiem cen i artykułów w EDIFACT, sprzedawca przesyła kupującemu dane podstawowe artykułów i ceny. Często dzieje się to przed pierwszym zamówieniem.

RECADV

Komunikatem RECADV, czyli potwierdzeniem odbioru, odbiorca potwierdza otrzymanie dostawy. Jeśli towar różni się od awizo wysyłki lub zamówienia, zgłasza to w tym samym komunikacie.

Segment

Segment to wiersz danych w komunikacie EDIFACT, rozpoczynający się trzyliterowym skrótem, na przykład NAD dla nazw i adresów lub DTM dla dat. Znak ' zamyka segment.

SFTP

SFTP (SSH File Transfer Protocol) przesyła pliki w postaci szyfrowanej przez połączenie SSH. Dla EDI to prosta droga bez własnego potwierdzenia odbioru; identyfikatorem jest tu użytkownik, a nie adres EDI. Porównanie kanałów: Kanały transmisji.

Specyfikacja EDI (MIG)

Specyfikacja EDI, po angielsku Message Implementation Guide (MIG), opisuje, jak partner konkretnie stosuje normę: które segmenty są obowiązkowe, jakie kody obowiązują, jakich identyfikatorów oczekuje. Na co zwracać uwagę, pokazuje lista kontrolna specyfikacji EDI.

SSCC

SSCC (Serial Shipping Container Code, seryjny numer jednostki logistycznej, w Niemczech NVE) to numer GS1 jednostki wysyłkowej, na przykład palety lub paczki.

T do Z

TEST i PROD

TEST i PROD oznaczają tryb testowy i produkcyjny integracji. W segmencie UNB wskaźnik testowy 1 oznacza transmisję jako test, żeby partner jej nie zaksięgował. Przełączenie następuje dopiero po odbiorze.

UN/CEFACT

UN/CEFACT to centrum ONZ ds. ułatwień w handlu i elektronicznych procesów biznesowych. Wydaje katalogi EDIFACT, na przykład D.01B w 2001 roku.

UNB i UNZ

UNB i UNZ to segmenty na początku i końcu transmisji (interchange). UNB zawiera nadawcę, odbiorcę, datę i numer referencyjny, UNZ liczbę zawartych komunikatów. Przed nimi segment UNA może podawać używane separatory.

UNH i UNT

Wewnątrz transmisji UNH i UNT obejmują każdy pojedynczy komunikat. UNH podaje typ i wersję komunikatu, na przykład ORDERS:D:01B:UN:EAN010, UNT liczy segmenty komunikatu.

VAN

VAN (Value Added Network) to prywatna sieć dostawcy, przez którą partnerzy doręczają komunikaty EDI do skrzynek pocztowych. Za transmisję pobierane są zwykle opłaty; dlatego wiele firm przeszło na protokoły internetowe, takie jak AS2.

VDA 4905

VDA 4905 to rekomendacja niemieckiego związku przemysłu motoryzacyjnego (VDA) z 1996 roku dla harmonogramów dostaw w formacie o stałej długości rekordu (flat file). VDA zastąpił ją rekomendacją VDA 4984 (Global DELFOR).

VDA 4913

Dla danych dokumentu dostawy i transportu w formacie o stałej długości rekordu istnieje rekomendacja VDA 4913. Zastąpiła ją VDA 4987 (Global DESADV), ale według VDA jest nadal szeroko stosowana.

Web-EDI

Web-EDI to portal w przeglądarce, w którym ręcznie wpisuje się potwierdzenia zamówień, awiza wysyłki lub faktury. Portal tworzy z nich komunikaty EDI dla klienta, ale ERP pozostaje poza procesem. Przy niewielu dokumentach to wystarcza.

X.400

X.400 to seria norm ITU-T dla wymiany wiadomości przez usługi przekazywania komunikatów. Niektórzy usługodawcy EDI nadal oferują skrzynki X.400 (Telebox); edi-service.eu nie obsługuje X.400.

XRechnung

XRechnung to niemiecki standard faktur elektronicznych dla zamawiających publicznych. Wdraża dyrektywę UE 2014/55/UE, jest utrzymywany przez KoSIT i składa się wyłącznie z XML, bez widoku PDF.

ZUGFeRD

ZUGFeRD to hybrydowy format faktury: PDF dla oka z osadzonym plikiem XML dla maszyny. Rozwija go Forum elektronische Rechnung Deutschland (FeRD).

Najczęstsze pytania

Czym różni się EDIFACT od EANCOM?

EANCOM to wycinek EDIFACT, który GS1 ustaliło dla handlu i dóbr konsumpcyjnych. Używa tej samej składni i tych samych komunikatów, ale tylko tych części, których potrzebują te branże, i wymaga numerów GS1, takich jak GLN i GTIN.

Czy faktura EDI jest e-fakturą w rozumieniu przepisów?

Nie automatycznie: w Niemczech e-faktura musi być ustrukturyzowana i co do zasady zgodna z normą EN 16931. Procedury EDI, które nie spełniają tych wymagań, mogą być według niemieckiego Ministerstwa Finansów stosowane jeszcze do końca 2027 roku. W Polsce obowiązują odrębne zasady KSeF, zob. EDI, Web-EDI i e-faktura.

Jakich identyfikatorów potrzebuję do EDI?

Określa to partner w specyfikacji EDI. W handlu jest to zwykle GLN, w motoryzacji z OFTP2 Odette ID, przy AS2 AS2 ID, który uzgadnia się z partnerem.

Źródła

Wyślij zapytanie · Najczęstsze pytania · Cała baza wiedzy