# Słownik EDI: pojęcia od A do Z Ten słownik EDI wyjaśnia 50 pojęć, które stale pojawiają się w specyfikacjach EDI, ofertach i rozmowach z klientami. Tam, gdzie temat wymaga więcej miejsca, link prowadzi do odpowiedniej strony bazy wiedzy. Kto dopiero zaczyna, niech najpierw przeczyta [Co to jest EDI?](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/co-to-jest-edi/). Co z tego obejmuje edi-service.eu, wyjaśniają [najczęstsze pytania](https://edi-service.eu/pl/faq/#formate); w sprawie konkretnego przypadku można [wysłać zapytanie](https://edi-service.eu/pl/zapytanie/). ## A do D ### ANSI X12 ANSI X12 to amerykańska rodzina norm EDI, rozwijana przez organizację X12 akredytowaną przez American National Standards Institute (ANSI). Cel jest taki sam jak w EDIFACT. Komunikaty i składnia są jednak inne. ### APERAK APERAK to komunikat EDIFACT, którym odbiorca potwierdza, że jego aplikacja otrzymała komunikat, i zgłasza błędy przetwarzania. Sprawdza więc treść, na przykład nieznany numer artykułu, a nie składnię. ### AS2 AS2 (Applicability Statement 2) to kanał transmisji, który wysyła dane handlowe przez HTTP oraz podpisuje i szyfruje je za pomocą S/MIME. Określa go RFC 4130 z 2005 roku. Więcej na stronie [AS2 w praktyce](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/protokol-as2/). ### AS4 AS4 to standard OASIS z 2013 roku, regulujący wymianę dokumentów handlowych przez usługi sieciowe. Technicznie jest profilem ebMS 3.0 i według własnego opisu przejmuje proste zasady AS2. ### CONTRL Komunikatem CONTRL odbiorca potwierdza transmisję EDIFACT na poziomie składni lub odrzuca ją z podaniem błędu. Czy ma to zrobić, określa nadawca w segmencie UNB. ### DELFOR DELFOR to komunikat EDIFACT dla harmonogramów dostaw: kupujący przekazuje dostawcy krótkoterminowe terminy dostaw oraz średnio- i długoterminowe prognozy zapotrzebowania. W motoryzacji zastępuje harmonogram dostaw według VDA 4905. ### DELJIT DELJIT oznacza harmonogramy just-in-time w EDIFACT, czyli krótkoterminowe, dokładnie taktowane żądania dostaw. Jak stosuje je przemysł motoryzacyjny, opisuje VDA w rekomendacji 4985. ### DESADV DESADV to awizo wysyłki: komunikat ze szczegółami dostawy wysłanej lub gotowej do wysyłki, czyli opakowaniami, artykułami i ilościami. Więcej na stronie [Rodzaje komunikatów EDI](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/rodzaje-komunikatow-edi/). ## E do H ### EANCOM EANCOM to podzbiór (subset) EDIFACT utrzymywany przez GS1 dla handlu i dóbr konsumpcyjnych. Aktualna wersja EANCOM 2002 opiera się na katalogu EDIFACT D.01B, poprzednia wersja z 1997 roku na D.96A. ### EDI EDI (Electronic Data Interchange, elektroniczna wymiana danych) to elektroniczna wymiana ustrukturyzowanych danych handlowych według uzgodnionych standardów komunikatów. Zamówienia, awiza wysyłki i faktury przechodzą przy tym bezpośrednio z systemu do systemu, zamiast jako PDF lub papier. Na początek: [Co to jest EDI?](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/co-to-jest-edi/). ### EDIFACT EDIFACT to standard Organizacji Narodów Zjednoczonych dla EDI ponad granicami branż i krajów. Określa składnię i publikuje katalogi z komunikatami takimi jak ORDERS czy INVOIC, na przykład D.96A lub D.01B. Budowa i przykłady: [EDIFACT w praktyce](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/edifact/). ### EERP EERP (End to End Response) to potwierdzenie odbioru w OFTP2: informuje nadawcę, że plik dotarł do celu. Potem nadawca może usunąć swoje kopie. ### EN 16931 EN 16931 to europejska norma dla faktur elektronicznych, opracowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) na zlecenie Komisji Europejskiej. Według niemieckiego Ministerstwa Finansów faktura zgodna z tą normą jest e-fakturą w rozumieniu niemieckiej ustawy o VAT. ### ERP System ERP (Enterprise Resource Planning) to oprogramowanie firmowe do zleceń, magazynu, zakupów i księgowości. Na ERP zaczyna się i kończy każda integracja EDI, zob. [Integracja EDI z ERP](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/integracja-edi-z-erp/). ### GLN GLN (Global Location Number, globalny numer lokalizacyjny, dawniej ILN) to 13-cyfrowy numer GS1, który jednoznacznie oznacza firmy, lokalizacje lub działy. W komunikatach EANCOM identyfikuje kupującego, dostawcę i miejsce dostawy. Więcej na stronie [GLN i inne identyfikatory](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/numer-gln-identyfikatory/). ### Global DELFOR i Global DESADV Global DELFOR (VDA 4984) i Global DESADV (VDA 4987) to oparte na EDIFACT rekomendacje VDA dla harmonogramów dostaw i awiz wysyłki. Zastępują starsze formaty o stałej długości rekordu VDA 4905 i VDA 4913. Szczegóły: [VDA i standardy Global](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/vda-4905-4913-standardy-global/). ### GTIN GTIN (Global Trade Item Number, globalny numer jednostki handlowej, dawniej EAN) to numer artykułu GS1 dla towarów i usług, które są zamawiane, wyceniane lub fakturowane. ### Harmonogram dostaw Harmonogram dostaw (w motoryzacji także wywołanie dostaw, niem. Lieferabruf) to wiążąca ilość z terminami, którą producent wywołuje u dostawcy w ramach umowy ramowej, często uzupełniona o prognozę. Elektronicznie przekazuje się go przez VDA 4905 lub DELFOR. ## I do O ### Identyfikator i kwalifikator Identyfikator oznacza nadawcę lub odbiorcę, a kwalifikator mówi, z jakiego systemu pochodzi identyfikator. W segmencie UNB stoi na przykład `9520000000011:14`: numer GLN (fikcyjny), a za nim kwalifikator 14 dla GS1. ### IDoc IDoc (Intermediate Document) to format wymiany SAP: kontener z rekordem nagłówka, segmentami danych i rekordami statusu. SAP opisuje IDoc jako standardowy interfejs wymiany danych z systemami zewnętrznymi, dlatego komunikaty EDI dla SAP tłumaczy się często na IDoc. ### Interchange Interchange to transmisja w formacie EDIFACT, która zaczyna się od UNB, kończy na UNZ i zawiera pomiędzy nimi jeden lub kilka komunikatów, tak jak koperta zawiera kilka pism do tego samego adresata. ### INVOIC INVOIC to faktura EDIFACT. Z odpowiednim oznaczeniem ten sam komunikat służy także jako faktura korygująca lub nota obciążeniowa. ### Mapowanie Mapowanie to reguła tłumaczenia między dwoma formatami, na przykład z EDIFACT ORDERS na interfejs zleceń Państwa ERP. Dla każdej kombinacji partnera, rodzaju komunikatu i kierunku istnieje osobne mapowanie. Gdy partner zmienia format, mapowanie musi za tym nadążyć. W przeciwnym razie przetwarzanie się zatrzymuje. ### MDN MDN (Message Disposition Notification) to potwierdzenie odbioru w AS2. Jeśli jest podpisane, dowodzi, że dokładnie ten komunikat dotarł do partnera bez zmian. ### Numer DUNS Numer DUNS to dziewięciocyfrowy identyfikator firm nadawany przez Dun & Bradstreet. Niektórzy partnerzy używają go jako identyfikatora firmy. ### Odette Odette International to organizacja przemysłu motoryzacyjnego, która dostarcza standardy, narzędzia i usługi dla łańcucha dostaw. Utrzymuje między innymi OFTP2 i Odette ID. ### Odette ID Odette ID to globalnie unikalny identyfikator nadawany przez Odette, uznany według ISO/IEC 6523 i ISO/IEC 15459. OFTP Code oparty na nim oznacza serwer OFTP2 i służy zawsze jako Start Session ID (SSID), często także jako Start File ID (SFID). ### OFTP2 OFTP2 to protokół transmisji przemysłu motoryzacyjnego, opisany w RFC 5024 z 2007 roku. Przesyła pliki przez internet z TLS, szyfrowaniem plików, podpisami i potwierdzeniem end-to-end; połączenia szyfrowane używają portu 6619. Więcej na stronie [OFTP2 w praktyce](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/oftp2/). ### Operator EDI Operator EDI (w Niemczech często Clearing-Center) to usługodawca EDI, który tłumaczy i przekazuje komunikaty między Państwem a partnerami. Rozlicza się zwykle za partnera i rodzaj komunikatu, często z jednorazową opłatą za uruchomienie każdego nowego połączenia. Ceny w porównaniu na stronie [Ile kosztuje EDI?](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/ile-kosztuje-edi/). ### ORDERS ORDERS to zamówienie EDIFACT: opisuje towary lub usługi zamawiane na uzgodnionych warunkach. ### ORDRSP Na ORDERS dostawca odpowiada komunikatem ORDRSP, czyli potwierdzeniem zamówienia. Może w ten sposób przyjąć zlecenie, odrzucić je lub zaproponować zmiany, na przykład ilości lub terminu. ## P do S ### Peppol Peppol to sieć z jednolitymi regułami i formatami dokumentów dla faktur i zamówień elektronicznych. Uczestnicy wysyłają i odbierają dokumenty przez dopuszczonego dostawcę usług Peppol; Peppol nie jest własnym portalem. Różnica wobec EDI: [EDI, Web-EDI i e-faktura](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/edi-web-edi-e-faktura/). ### Podzbiór (subset) Podzbiór to wycinek normy ustalony przez branżę lub organizację, aby jej członkowie używali tylko tych segmentów i kodów, których naprawdę potrzebują, tak jak EANCOM jako podzbiór EDIFACT dla handlu. ### PRICAT Komunikatem PRICAT, czyli katalogiem cen i artykułów w EDIFACT, sprzedawca przesyła kupującemu dane podstawowe artykułów i ceny. Często dzieje się to przed pierwszym zamówieniem. ### RECADV Komunikatem RECADV, czyli potwierdzeniem odbioru, odbiorca potwierdza otrzymanie dostawy. Jeśli towar różni się od awizo wysyłki lub zamówienia, zgłasza to w tym samym komunikacie. ### Segment Segment to wiersz danych w komunikacie EDIFACT, rozpoczynający się trzyliterowym skrótem, na przykład NAD dla nazw i adresów lub DTM dla dat. Znak `'` zamyka segment. ### SFTP SFTP (SSH File Transfer Protocol) przesyła pliki w postaci szyfrowanej przez połączenie SSH. Dla EDI to prosta droga bez własnego potwierdzenia odbioru; identyfikatorem jest tu użytkownik, a nie adres EDI. Porównanie kanałów: [Kanały transmisji](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/kanaly-transmisji-edi/). ### Specyfikacja EDI (MIG) Specyfikacja EDI, po angielsku Message Implementation Guide (MIG), opisuje, jak partner konkretnie stosuje normę: które segmenty są obowiązkowe, jakie kody obowiązują, jakich identyfikatorów oczekuje. Na co zwracać uwagę, pokazuje [lista kontrolna specyfikacji EDI](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/specyfikacja-edi-lista-kontrolna/). ### SSCC SSCC (Serial Shipping Container Code, seryjny numer jednostki logistycznej, w Niemczech NVE) to numer GS1 jednostki wysyłkowej, na przykład palety lub paczki. ## T do Z ### TEST i PROD TEST i PROD oznaczają tryb testowy i produkcyjny integracji. W segmencie UNB wskaźnik testowy 1 oznacza transmisję jako test, żeby partner jej nie zaksięgował. Przełączenie następuje dopiero po odbiorze. ### UN/CEFACT UN/CEFACT to centrum ONZ ds. ułatwień w handlu i elektronicznych procesów biznesowych. Wydaje katalogi EDIFACT, na przykład D.01B w 2001 roku. ### UNB i UNZ UNB i UNZ to segmenty na początku i końcu transmisji (interchange). UNB zawiera nadawcę, odbiorcę, datę i numer referencyjny, UNZ liczbę zawartych komunikatów. Przed nimi segment UNA może podawać używane separatory. ### UNH i UNT Wewnątrz transmisji UNH i UNT obejmują każdy pojedynczy komunikat. UNH podaje typ i wersję komunikatu, na przykład `ORDERS:D:01B:UN:EAN010`, UNT liczy segmenty komunikatu. ### VAN VAN (Value Added Network) to prywatna sieć dostawcy, przez którą partnerzy doręczają komunikaty EDI do skrzynek pocztowych. Za transmisję pobierane są zwykle opłaty; dlatego wiele firm przeszło na protokoły internetowe, takie jak AS2. ### VDA 4905 VDA 4905 to rekomendacja niemieckiego związku przemysłu motoryzacyjnego (VDA) z 1996 roku dla harmonogramów dostaw w formacie o stałej długości rekordu (flat file). VDA zastąpił ją rekomendacją VDA 4984 (Global DELFOR). ### VDA 4913 Dla danych dokumentu dostawy i transportu w formacie o stałej długości rekordu istnieje rekomendacja VDA 4913. Zastąpiła ją VDA 4987 (Global DESADV), ale według VDA jest nadal szeroko stosowana. ### Web-EDI Web-EDI to portal w przeglądarce, w którym ręcznie wpisuje się potwierdzenia zamówień, awiza wysyłki lub faktury. Portal tworzy z nich komunikaty EDI dla klienta, ale ERP pozostaje poza procesem. Przy niewielu dokumentach to wystarcza. ### X.400 X.400 to seria norm ITU-T dla wymiany wiadomości przez usługi przekazywania komunikatów. Niektórzy usługodawcy EDI nadal oferują skrzynki X.400 (Telebox); edi-service.eu nie obsługuje X.400. ### XRechnung XRechnung to niemiecki standard faktur elektronicznych dla zamawiających publicznych. Wdraża dyrektywę UE 2014/55/UE, jest utrzymywany przez KoSIT i składa się wyłącznie z XML, bez widoku PDF. ### ZUGFeRD ZUGFeRD to hybrydowy format faktury: PDF dla oka z osadzonym plikiem XML dla maszyny. Rozwija go Forum elektronische Rechnung Deutschland (FeRD). ## Najczęstsze pytania ### Czym różni się EDIFACT od EANCOM? EANCOM to wycinek EDIFACT, który GS1 ustaliło dla handlu i dóbr konsumpcyjnych. Używa tej samej składni i tych samych komunikatów, ale tylko tych części, których potrzebują te branże, i wymaga numerów GS1, takich jak GLN i GTIN. ### Czy faktura EDI jest e-fakturą w rozumieniu przepisów? Nie automatycznie: w Niemczech e-faktura musi być ustrukturyzowana i co do zasady zgodna z normą EN 16931. Procedury EDI, które nie spełniają tych wymagań, mogą być według niemieckiego Ministerstwa Finansów stosowane jeszcze do końca 2027 roku. W Polsce obowiązują odrębne zasady KSeF, zob. [EDI, Web-EDI i e-faktura](https://edi-service.eu/pl/baza-wiedzy/edi-web-edi-e-faktura/). ### Jakich identyfikatorów potrzebuję do EDI? Określa to partner w specyfikacji EDI. W handlu jest to zwykle GLN, w motoryzacji z OFTP2 Odette ID, przy AS2 AS2 ID, który uzgadnia się z partnerem. ## Źródła - X12: „About X12”, (dostęp 16.10.2026) - RFC Editor: „RFC 4130: Applicability Statement 2 (AS2)”, (dostęp 16.10.2026) - RFC Editor: „RFC 5024: ODETTE File Transfer Protocol 2”, (dostęp 16.10.2026) - OASIS: „AS4 Profile of ebMS 3.0 Version 1.0”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4, Part I, Overview”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4, Part I, Inhaltsverzeichnis der Nachrichten”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: CONTRL” (z UNA, UNB, UNH, UNT, UNZ), (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: APERAK”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: ORDERS”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: ORDRSP”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: DESADV”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: RECADV”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: INVOIC”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: PRICAT”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „EANCOM 2002 S4: DELFOR”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „Global Location Number (GLN)”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „Global Trade Item Number (GTIN)”, (dostęp 16.10.2026) - GS1: „Serial Shipping Container Code (SSCC)”, (dostęp 16.10.2026) - IHK Karlsruhe: „GTIN-Nummernsysteme und Strichcodes”, (dostęp 16.10.2026) - Dun & Bradstreet: „D-U-N-S Number Questions”, (dostęp 16.10.2026) - Odette: „OFTP2”, (dostęp 16.10.2026) - Odette: „Odette ID”, (dostęp 16.10.2026) - VDA: „Liste der Empfehlungen zum Datenaustausch in der Lieferkette und zu warenbegleitenden Papieren”, stan na sierpień 2024, (dostęp 16.10.2026) - SAP: „IDocs (SAP Library)”, (dostęp 16.10.2026) - stratEDI (cctop): „Preisliste” (ryczałt X.400, Telebox), (dostęp 16.10.2026) - ITU-T: „X.400: Message handling system and service overview”, (dostęp 16.10.2026) - OpenPeppol: „About”, (dostęp 16.10.2026) - Komisja Europejska: „Obtaining a copy of the European standard on eInvoicing”, (dostęp 16.10.2026) - XStandards Einkauf (KoSIT): „XRechnung”, (dostęp 16.10.2026) - Bundesministerium der Finanzen: „Fragen und Antworten zur Einführung der obligatorischen (verpflichtenden) E-Rechnung”, stan na marzec 2026, (dostęp 16.10.2026) - Ministerstwo Finansów: „Zrozum KSeF 2.0”, (dostęp 16.10.2026)