# EDI-begrippenlijst: begrippen van A tot Z Deze EDI-begrippenlijst legt 50 begrippen uit die steeds terugkomen in EDI-handleidingen, offertes en gesprekken met klanten. Waar een onderwerp meer ruimte nodig heeft, leidt een link naar de bijbehorende kennisbankpagina. Wie helemaal aan het begin staat, leest eerst [Wat is EDI?](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/wat-is-edi/). Wat edi-service.eu daarvan afdekt, staat bij de [veelgestelde vragen](https://edi-service.eu/nl/veelgestelde-vragen/#formate); voor uw eigen situatie kunt u een [aanvraag indienen](https://edi-service.eu/nl/aanvraag/). ## A tot D ### ANSI X12 ANSI X12 is de Amerikaanse normenfamilie voor EDI, ontwikkeld door de organisatie X12, die is geaccrediteerd door het American National Standards Institute (ANSI). Het doel is hetzelfde als bij EDIFACT. Berichten en syntaxis verschillen echter. ### APERAK APERAK is het EDIFACT-bericht waarmee de ontvanger bevestigt dat zijn applicatie een bericht heeft ontvangen, en fouten bij de verwerking meldt. Het controleert dus de inhoud, bijvoorbeeld een onbekend artikelnummer, niet de syntaxis. ### AS2 AS2 (Applicability Statement 2) is een communicatieprotocol dat zakelijke gegevens via HTTP verstuurt en ze met S/MIME ondertekent en versleutelt. Het is vastgelegd in RFC 4130 uit 2005. Meer daarover onder [AS2 uitgelegd](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/as2-protocol/). ### AS4 AS4 is een OASIS-standaard uit 2013 die de uitwisseling van zakelijke documenten via webservices regelt. Technisch is het een profiel van ebMS 3.0 en het neemt volgens de eigen beschrijving de eenvoudige principes van AS2 over. ### CONTRL Met CONTRL bevestigt de ontvanger een EDIFACT-verzending op syntaxisniveau of wijst hij die af met een foutmelding. Of hij dat moet doen, legt de afzender vast in het UNB-segment. ### DELFOR DELFOR is het EDIFACT-bericht voor leverschema's: de koper deelt de leverancier leverdata op korte termijn en behoefteprognoses op middellange tot lange termijn mee. In de auto-industrie vervangt het het leverschema volgens VDA 4905. ### DELJIT DELJIT staat voor just-in-time-afroepen in EDIFACT, dus kortetermijnleveringen in een precies ritme. Hoe de auto-industrie ze gebruikt, beschrijft de VDA in aanbeveling 4985. ### DESADV DESADV is het verzendbericht (ook pakbonbericht): een bericht met de details van een verzonden of verzendklare levering, dus colli, artikelen en aantallen. Meer onder [EDI-berichten](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/edi-berichten/). ### DUNS-nummer Het DUNS-nummer is een identificatie van negen cijfers voor bedrijven, uitgegeven door Dun & Bradstreet. Sommige partners gebruiken het als bedrijfsidentificatie. ## E tot H ### EANCOM EANCOM is een subset van EDIFACT die GS1 beheert voor handel en consumentengoederen. De actuele versie EANCOM 2002 is gebaseerd op EDIFACT-directory D.01B, de vorige versie uit 1997 op D.96A. ### EDI EDI (Electronic Data Interchange) is de elektronische uitwisseling van gestructureerde zakelijke gegevens volgens afgesproken berichtstandaarden. Orders, verzendberichten en facturen gaan daarbij rechtstreeks van systeem naar systeem in plaats van als pdf of op papier. Inleiding: [Wat is EDI?](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/wat-is-edi/). ### EDI-dienstverlener (clearingcenter) Een EDI-dienstverlener, in Duitsland Clearing-Center genoemd, vertaalt en verstuurt berichten tussen u en uw partners. Er wordt meestal per partner en berichttype afgerekend, vaak met eenmalige inrichtingskosten voor elke nieuwe verbinding. Prijzen vergeleken staan onder [Wat kost EDI?](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/wat-kost-edi/). ### EDIFACT EDIFACT is de standaard van de Verenigde Naties voor EDI over branche- en landsgrenzen heen. De standaard legt de syntaxis vast en publiceert directories met berichten zoals ORDERS of INVOIC, bijvoorbeeld D.96A of D.01B. Opbouw en voorbeelden: [EDIFACT uitgelegd](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/edifact/). ### EERP EERP (End to End Response) is de ontvangstbevestiging in OFTP2: die meldt de afzender dat een bestand zijn bestemming heeft bereikt. Daarna kan de afzender zijn kopieën opruimen. ### EN 16931 EN 16931 is de Europese norm voor elektronische facturen, opgesteld door het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) in opdracht van de Europese Commissie. Volgens het Duitse ministerie van Financiën is een factuur die aan deze norm voldoet, een e-factuur in de zin van de Duitse btw-wet. ### ERP Een ERP-systeem (Enterprise Resource Planning) is de bedrijfssoftware voor orders, voorraad, inkoop en boekhouding. Bij het ERP begint en eindigt elke EDI-koppeling, zie [EDI aan het ERP koppelen](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/edi-erp-koppeling/). ### GLN De GLN (Global Location Number, vroeger ILN, bij GS1 Nederland ook GS1-locatiecode) is een nummer van 13 cijfers van GS1 dat bedrijven, locaties of afdelingen eenduidig aanduidt. In EANCOM-berichten identificeert het koper, leverancier en afleverlocatie. Meer onder [GLN en andere identificaties](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/gln-locatiecode/). ### Global DELFOR en Global DESADV Global DELFOR (VDA 4984) en Global DESADV (VDA 4987) zijn de op EDIFACT gebaseerde aanbevelingen van de VDA voor leverschema's en verzendberichten. Ze vervangen de oudere flatfileformaten VDA 4905 en VDA 4913. Details: [VDA en Global-standaarden](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/vda-4905-4913-global-standards/). ### GTIN De GTIN (Global Trade Item Number, vroeger EAN) is het artikelnummer van GS1 voor goederen en diensten die worden besteld, geprijsd of gefactureerd. ## I tot O ### Identificatie en qualifier Een identificatie duidt afzender of ontvanger aan, een qualifier zegt uit welk systeem de identificatie komt. In het UNB-segment staat bijvoorbeeld `9520000000011:14`: de GLN (fictief) en daarachter qualifier 14 voor GS1. ### IDoc Een IDoc (Intermediate Document) is het uitwisselingsformaat van SAP: een container met koprecord, gegevenssegmenten en statusrecords. SAP beschrijft IDocs als standaardinterface voor gegevensuitwisseling met externe systemen; daarom worden EDI-berichten voor SAP vaak naar IDocs vertaald. ### Interchange Een interchange is een verzending in EDIFACT-formaat die met UNB begint, met UNZ eindigt en daartussen een of meer berichten bevat, zoals een envelop meerdere brieven aan dezelfde ontvanger bevat. ### INVOIC INVOIC is het EDIFACT-factuurbericht. Met de juiste aanduiding dient hetzelfde bericht ook als creditnota of debetnota. ### Leverschema Een leverschema (ook afroep) geeft de bindende afroephoeveelheden met data door die een fabrikant op basis van een raamcontract bij de leverancier afroept, vaak aangevuld met een prognose. Elektronisch loopt het via VDA 4905 of DELFOR. ### Mapping Een mapping is de vertaalregel tussen twee formaten, bijvoorbeeld van EDIFACT ORDERS naar de orderinterface van uw ERP. Voor elke combinatie van partner, berichttype en richting is er een. Wijzigt een partner zijn formaat, dan moet de mapping mee veranderen. Anders loopt de verwerking vast. ### MDN De MDN (Message Disposition Notification) is de ontvangstbevestiging in AS2. Is ze ondertekend, dan bewijst ze dat precies dit bericht ongewijzigd bij de partner is aangekomen. ### Message Implementation Guide Een Message Implementation Guide (MIG), in het Nederlands EDI-handleiding of implementatiegids, beschrijft hoe een partner een norm concreet toepast: welke segmenten verplicht zijn, welke codes gelden, welke identificaties hij verwacht. Waar u op let, staat in de [checklist voor de EDI-handleiding](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/edi-handleiding-checklist/). ### Odette Odette International is een organisatie van de auto-industrie die standaarden, hulpmiddelen en diensten voor de toeleverketen levert. Ze beheert onder meer OFTP2 en de Odette-ID. ### Odette-ID De Odette-ID is een wereldwijd unieke identificatie van Odette, erkend volgens ISO/IEC 6523 en ISO/IEC 15459. De OFTP Code daaruit duidt een OFTP2-server aan en dient altijd als Start Session ID (SSID), vaak ook als Start File ID (SFID). ### OFTP2 OFTP2 is het communicatieprotocol van de auto-industrie, beschreven in RFC 5024 uit 2007. Het verstuurt bestanden via internet met TLS, bestandsversleuteling, handtekeningen en end-to-endbevestiging; versleutelde verbindingen gebruiken poort 6619. Meer daarover onder [OFTP2 uitgelegd](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/oftp2/). ### ORDERS ORDERS is het EDIFACT-orderbericht: het beschrijft goederen of diensten die tegen afgesproken voorwaarden worden besteld. ### ORDRSP Op een ORDERS antwoordt de leverancier met ORDRSP, de orderbevestiging. Daarmee kan hij de order aannemen, afwijzen of wijzigingen voorstellen, bijvoorbeeld in aantal of datum. ## P tot S ### Peppol Peppol is een netwerk met uniforme regels en documentformaten voor elektronische facturen en orders. Deelnemers verzenden en ontvangen via een toegelaten Peppol-dienstverlener; een eigen portaal is Peppol niet. Afbakening ten opzichte van EDI: [EDI, WebEDI en e-factuur](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/edi-webedi-e-factuur/). ### PRICAT Via PRICAT, het artikel- en prijsbericht in EDIFACT, stuurt de verkoper artikelstamgegevens en prijzen naar de koper. Vaak gebeurt dat voordat de eerste order komt. ### RECADV Met RECADV, het goederenontvangstbericht, bevestigt de ontvanger de ontvangst van een levering. Wijken de goederen af van het verzendbericht of van de order, dan meldt hij dat in hetzelfde bericht. ### Segment Een segment is een gegevensregel in een EDIFACT-bericht, ingeleid door een code van drie letters, bijvoorbeeld NAD voor namen en adressen of DTM voor datums. Het teken `'` sluit een segment af. ### SFTP SFTP (SSH File Transfer Protocol) verstuurt bestanden versleuteld over een SSH-verbinding. Voor EDI is het een eenvoudige route zonder eigen ontvangstbevestiging; de identificatie is hier de gebruiker, niet een EDI-adres. Vergelijking van de protocollen: [communicatieprotocollen](https://edi-service.eu/nl/kennisbank/edi-communicatieprotocollen/). ### SSCC De SSCC (Serial Shipping Container Code, in Duitsland NVE) is het GS1-nummer van een verzendeenheid, zoals een pallet of een pakket. ### Subset Een subset is een uitsnede uit een norm die een branche of organisatie vastlegt, zodat haar leden alleen de segmenten en codes gebruiken die ze echt nodig hebben, zoals EANCOM als subset van EDIFACT voor de handel. ## T tot Z ### TEST en PROD TEST en PROD staan voor de testmodus en de productie van een koppeling. In het UNB-segment markeert de testindicator 1 een verzending als test, zodat de partner die niet boekt. Overgeschakeld wordt pas na de acceptatie. ### UN/CEFACT UN/CEFACT is het centrum van de Verenigde Naties voor handelsfacilitatie en elektronische bedrijfsprocessen. Het geeft de EDIFACT-directories uit, bijvoorbeeld D.01B in 2001. ### UNB en UNZ UNB en UNZ zijn de segmenten aan het begin en einde van een interchange. UNB bevat afzender, ontvanger, datum en een referentienummer, UNZ het aantal berichten. Daarvóór kan UNA de gebruikte scheidingstekens opgeven. ### UNH en UNT Binnen de interchange omsluiten UNH en UNT elk afzonderlijk bericht. UNH noemt berichttype en versie, bijvoorbeeld `ORDERS:D:01B:UN:EAN010`, UNT telt de segmenten van het bericht. ### VAN Een VAN (Value Added Network) is een privénetwerk van een aanbieder, waarover partners hun EDI-berichten in mailboxen afleveren. Voor de verzending gelden meestal kosten; veel bedrijven zijn daarom overgestapt op internetprotocollen zoals AS2. ### VDA 4905 VDA 4905 is de aanbeveling van de Duitse VDA (Verband der Automobilindustrie) uit 1996 voor leverschema's in een vast recordformaat (flatfile). De VDA heeft haar vervangen door VDA 4984 (Global DELFOR). ### VDA 4913 Voor pakbon- en transportgegevens in flatfileformaat is er VDA-aanbeveling 4913. Ze is vervangen door VDA 4987 (Global DESADV), maar wordt volgens de VDA nog veel gebruikt. ### WebEDI WebEDI is een browserportaal waarin u orderbevestigingen, verzendberichten of facturen met de hand invoert. Het portaal maakt daar EDI-berichten voor de klant van, maar uw ERP blijft erbuiten. Bij weinig documenten volstaat dat. ### X.400 X.400 is een normenreeks van de ITU-T voor de uitwisseling van berichten via berichtendiensten. Sommige EDI-dienstverleners bieden nog X.400-mailboxen (Telebox) aan; edi-service.eu ondersteunt X.400 niet. ### XRechnung XRechnung is de Duitse standaard voor elektronische facturen aan overheidsopdrachtgevers. Hij implementeert de EU-richtlijn 2014/55/EU, wordt beheerd door de KoSIT en bestaat alleen uit XML, zonder pdf-weergave. ### ZUGFeRD ZUGFeRD is een hybride factuurformaat: een pdf voor het oog met een ingebed XML-bestand voor de machine. Het wordt ontwikkeld door het Forum elektronische Rechnung Deutschland (FeRD). ## Veelgestelde vragen ### Wat is het verschil tussen EDIFACT en EANCOM? EANCOM is een uitsnede uit EDIFACT die GS1 heeft vastgelegd voor handel en consumentengoederen. Het gebruikt dezelfde syntaxis en dezelfde berichten, maar alleen de delen die deze branches nodig hebben, en schrijft GS1-nummers zoals GLN en GTIN voor. ### Is een EDI-factuur een e-factuur in wettelijke zin? Niet automatisch: een e-factuur moet gestructureerd zijn en in de regel voldoen aan de norm EN 16931. EDI-procedures die niet aan deze eisen voldoen, mogen in Duitsland volgens het ministerie van Financiën nog tot eind 2027 worden gebruikt. ### Welke identificaties heb ik nodig voor EDI? Dat legt uw partner vast in de EDI-handleiding. In de handel is het meestal een GLN, in de auto-industrie met OFTP2 een Odette-ID, bij AS2 een AS2-ID die u met de partner afstemt. ## Bronnen - X12: “About X12”, (geraadpleegd 16-10-2026) - RFC Editor: “RFC 4130: Applicability Statement 2 (AS2)”, (geraadpleegd 16-10-2026) - RFC Editor: “RFC 5024: ODETTE File Transfer Protocol 2”, (geraadpleegd 16-10-2026) - OASIS: “AS4 Profile of ebMS 3.0 Version 1.0”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4, Part I, Overview”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4, Part I, Inhaltsverzeichnis der Nachrichten”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: CONTRL” (met UNA, UNB, UNH, UNT, UNZ), (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: APERAK”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: ORDERS”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: ORDRSP”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: DESADV”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: RECADV”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: INVOIC”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: PRICAT”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “EANCOM 2002 S4: DELFOR”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “Global Location Number (GLN)”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “Global Trade Item Number (GTIN)”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1: “Serial Shipping Container Code (SSCC)”, (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1 Nederland: “EDI handleidingen mode” (Nederlandse berichtnamen), (geraadpleegd 16-10-2026) - GS1 Nederland: “Wat is GS1 EDI?” (GS1-locatiecode/GLN), (geraadpleegd 16-10-2026) - IHK Karlsruhe: “GTIN-Nummernsysteme und Strichcodes”, (geraadpleegd 16-10-2026) - Dun & Bradstreet: “D-U-N-S Number Questions”, (geraadpleegd 16-10-2026) - Odette: “OFTP2”, (geraadpleegd 16-10-2026) - Odette: “Odette ID”, (geraadpleegd 16-10-2026) - VDA: “Liste der Empfehlungen zum Datenaustausch in der Lieferkette und zu warenbegleitenden Papieren”, stand augustus 2024, (geraadpleegd 16-10-2026) - SAP: “IDocs (SAP Library)”, (geraadpleegd 16-10-2026) - stratEDI (cctop): “Preisliste” (X.400-tarief, Telebox), (geraadpleegd 16-10-2026) - ITU-T: “X.400: Message handling system and service overview”, (geraadpleegd 16-10-2026) - OpenPeppol: “About”, (geraadpleegd 16-10-2026) - Europese Commissie: “Obtaining a copy of the European standard on eInvoicing”, (geraadpleegd 16-10-2026) - XStandards Einkauf (KoSIT): “XRechnung”, (geraadpleegd 16-10-2026) - Bundesministerium der Finanzen: “Fragen und Antworten zur Einführung der obligatorischen (verpflichtenden) E-Rechnung”, stand maart 2026, (geraadpleegd 16-10-2026)